السيد البروجردي (مترجم: اسماعيل تبار / حسينى / مهورى)

59

جامع أحاديث الشيعة (منابع فقه شيعه) (فارسى)

ولى با اين حال مأموران حكومت با كاركنان مزرعهء برادر ما بر سر محدودهء آن به اختلاف مىپردازند ، آنها را اذيت مىكنند و به همهء غلات‌شان دست‌درازى مىكنند . خريد آن مزرعه از حاكم ، منافع بسيارى براى برادر ما به دنبال دارد ؛ زيرا سبب آبادانى مزرعهء وى مىشود و مىتواند آن را با مازاد آب مزرعهء خودش كشت كند . افزون بر آن ، دندان طمع كارگزاران حاكم از آنجا كنده مىشود . با اين حال برادر ما براى خريد مزرعهء حاكم از خود تمايل نشان نمىدهد ؛ زيرا گفته مىشود : اين قسمت از اين مزرعه در گذشته وقف بوده است كه به دست حاكم افتاده است . بر اساس آنچه گفته شد ، آيا خريدن مزرعهء حاكم جايز است ؟ در صورتى كه خريدن آن جايز باشد و براى برادر ما منافع زيادى دارد كه به آن اشاره شد و اگر خريد آن جايز نباشد به دستور شما عمل خواهد كرد - ان شاء الله . امام عليه السلام در پاسخ وى مرقوم فرمود : خريد مزرعه جايز نيست مگر با اجازه از مالك آن يا به دستور او يا با رضايت وى . » 5 - ( 5 ) در كتاب دعائم الاسلام روايت مىشود كه از امير مؤمنان عليه السلام سؤال شد : « يكى از كارگزاران حاكم درگذشت و يكى از فرزندانش را در برابر بدهى پدرش مؤاخذه كردند . او نيز خانه‌اى از تركهء پدرش را فروخت و پولش را به حاكم داد و وارثان ديگر با اين‌كه حاضر بودند ، نفروختند . آيا در اين خانه بر آنان چيزى است ؟ [ آيا اين خانه از سهم آنان نيز خارج مىشود ] ؟ امام عليه السلام در پاسخ فرمود : اگر آن مرد آن خانه را از راه كاركردن براى حكومت به دست آورده و در همان راه نيز آن را بدهكار شده است ، بر همهء آنان خواهد بود و در غير اين صورت هر يك از وارثان كه آن را نفروخته‌اند مىتوانند براى گرفتن حق خويش اقدام كنند و گرفتن مال مسلمان بدون رضايت خاطرش جايز نيست . » 6 - ( 6 ) ابن محبوب از ابىبصير نقل مىكند كه : « از امام باقر عليه السلام يا امام صادق عليه السلام پرسيدم : آيا خريد مالى كه از راه خيانت و سرقت به دست آمده ، جايز است ؟ امام عليه السلام فرمود : جايز نيست مگر آن‌كه با مال ديگرى مخلوط شده باشد . ولى خريد عين مال سرقت جايز نيست مگر آن‌كه از اموال سلطان باشد كه در اين صورت اشكالى ندارد . » 7 - ( 7 ) سماعه روايت مىكند كه از امام باقر عليه السلام يا امام صادق عليه السلام پرسيدم : « آيا انسان مىتواند مالى را كه از راه خيانت يا دزدى به دست آمده است خريدارى كند ؟ امام عليه السلام فرمود : اگر مىدانى كه مال از راه خيانت يا سرقت به دست آمده است ، خريدارى آن جايز نيست مگر آن‌كه از والى ستمگر خريدارى كند . » 8 - ( 8 ) در كتاب من لا يحضره الفقيه و امالى شيخ صدوق رحمه الله آمده است كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرمود : « كسى كه مالى را خريدارى كند كه مىداند از راه خيانت به دست آمده است ، مانند همان فردى است كه خيانت كرده است . » 9 - ( 9 ) جرّاح از امام صادق عليه السلام نقل مىكند كه فرمود : « خريد و فروش كالايى كه از راه سرقت و خيانت به دست آمده است ، روا نيست . »